Kastamonu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalında Prof. Dr. Talip ÇETER danışmanlığında doktora yapan Serhat KARABICAK, TÜBİTAK 1002 – Hızlı Destek Programı kapsamında verdiği “Kastamonu Atmosferinde Tespit Edilen Ambrosia L.(Arsız zaylan) Polenlerinin Saatlik Tespiti ve Kaynağının Belirlenmesi” başlıklı projesi destek almaya hak kazandı. Bu Proje ile Amerika menşeli ve oldukça hızlı yayılan bir istilacı tür olan Arsız zaylan bitkisinin (Ambrosia artemisiifolia) polenlerinin atmosferdeki varlığını inceleyerek, bu polenlerin yerel kaynaklardan mı yoksa uzun mesafeli taşınım yoluyla mı geldiğini belirlemeyi hedefliyor. Proje, alerjiye neden olan bu bitkinin Türkiye’deki etkilerini anlamak için önemli bir adım olarak görülüyor.
Ambrosia artemisiifolia türü polenleriyle dünya genelinde ciddi bir sağlık sorunu teşkil ediyor. Ağustos’tan Ekim’e kadar atmosferde yoğunlaşan bu polenler, 1 polen/m³ gibi düşük konsantrasyonlarda bile hassas bireylerde alerjik reaksiyonları tetikleyebiliyor. Yapılan birçok araştırmada 10 polen/m³’ün üzerindeki seviyelerin ise alerjik rinit ve astım gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurgulanmaktadır. ABD’de nüfusun %20’sinden fazlası bu alerjiden etkilenirken, Avrupa’da yaklaşık 13,5 milyon kişi bu sorunla karşı karşıya ve bu durum yıllık 6,9 milyar avroluk ekonomik kayba neden oluyor. İklim değişikliği ve bitkinin istilacı yayılımı, alerji vakalarının iki katından fazla artarak sağlık sistemlerine daha büyük yük getireceği öngörülüyor.
Serhat KARABICAK’ın da dahil olduğu Kastamonu Üniversitesi Aerobiyoloji ve Palinoloji Çalışma Gurubunun bu önemli konuda 2024 yılında 30. Ulusal Alerji ve Klinik İmmünoloji Kongresi’nde sunduğu “Ambrosia” başlıklı sözlü bildiri birincilik ödülü kazandı. Türkiye’de Ambrosia polen konsantrasyonlarının alerjik semptomları tetikleyecek seviyelere ulaştığı biliniyor, ancak duyarlılık oranları henüz netleşmiş değil. KARABICAK’ın projesi, bu alanda farkındalığı artırarak yerel ve bölgesel sağlık politikalarına katkı sağlamayı amaçlıyor.
Gerek bu projeden elde edilen veriler gerekse Çalışma grubumuzun diğer proje ve faaliyetleri ile elde edilen atmosferdeki polen ve mantar sporları ile ilgili veriler çalışma grubumuza ait web sayfası ve sosyal medya hesapları üzerinden ücretsiz olarak halka sunulmaktadır.
Ambrosia’nın yayılımını kontrol altına almak ve alerji riskini azaltmak için bitki popülasyonlarının izlenmesi, erken müdahale ve halkın bilinçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Özellikle astım ve alerji hastaları ile diğer duyarlı bireylerin, polen mevsimi öncesi ve sırasında koruyucu önlemler almaları ve en az etkilenmeleri için bu projeden elde edilen sonuçlar önemli katkılar sunacaktır.
Bu haber aşağıda belirtilen Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir kalkınma hedefleri ile ilişkilidir.
